Blog

  • Peider Lansel

    Peider Lansel (1863-1943) è naschì a Pisa, nua che ses geniturs – omisdus oriunds da l’Engiadina – manavan ina fatschenta da colonialas. Cun 9 onns ha el visità la scola a Sent, lura la Scola chantunala a Cuira e pli tard la Scola commerciala a Frauenfeld. Cun 16 è el turna a Pisa ed ha surpiglià la fatschenta da famiglia.

    L’onn 1906 è el turnà cun sia dunna e ses uffants en Svizra ed ha entschiet a promover cun ses texts ed artitgels ina renaschientscha dal rumantsch, empruvond da liberar la lingua scritta da las influenzas talianas e tudestgas e dal moviment da l’irredentissem talian che vuleva cumprovar ch’il rumantsch saja in dialect talian.

    Lansel ha publitgà atgnas ovras en ediziuns bibliofilas, edì las antologias da lirica Musa Ladina e Musa Rumantsch e confundà il Chalender Ladin.
    L’onn 1926 è el stà oblià da turnar en ils affars en Italia, in onn pli tard è el vegnì nominà Consul da la Svizra a Livorno. Dal 1934 è Lansel turnà definitivamain en Svizra. Dal 1933 ha l’Universitad da Turitg numnà el doctor honoris causa per ses gronds merits per la defensiun dal rumantsch e per sia ovra poetica e dal 1943 ha el retschet sco emprim Rumantsch il Premi da la Fundaziun Schiller Svizra.

    Dal 2012 è cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha il titel Peider Lansel – Essais, artichels e correspundenza.

  • Leontina Lergier-Caviezel

    Leontina Lergier-Caviezel (1956) è creschida si a Vrin en Val Lumnezia e viva en la vischinanza da Berna.
    Ella ha publitgà raquints e poesias en diversas periodicas rumantschas ed ha scrit regularmain columnas per La Quotidiana.
    Ses emprim cudesch Romana è cumparì 2006 en la retscha da Nies Tschespet (Romania).

    Cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha:
    Davos ils mugrins (2018)
    Nus duas (2011)

     

     

  • Giachen Mihel Nay

    Giachen Mihel Nay (1860 – 1920) valeva sco persuna originala ed era gia da ses temp in autur fitg popular.
    Suenter il gimnasi ha el studegià medischina a Basilea. Nay è stà medi a Trun ed a Tusaun. Durant plirs onns è el er stà deputà en il Cussegl grond. Ina passiun da Nay era il puresser. A Trun/ Lumneins ha el pudì cumbinar idealmain l’activitad da medi cun quella da pur.

    Giachen Mihel Nay è stà in dals emprims auturs da prosa sursilvans, el era in bun observatur e tschiffava cun ses raquints en la vita dals carstgauns sco els èn, las figuras cumenzan a viver. Ses text il pli enconuschent è La vacca pugniera, e lura sias raquintaziuns Clau Miedi ed Il barun de Muntatsch.

    Dal 2020 è cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha il titel Tgil e tgau en treglia en la retscha dals classichers commentads.

  • Anna Negrini

    Anna Negrini (20.04.1992) è naschida e creschida si a Savognin. Il novavel onn da scola ha ella visità al gimnasi da la scola chantunala a Cuira. – Sper blers texts per la columna rumantscha “Convivenza” da las gasettas “La Quotidiana” e “Südostschweiz” ha ella era scrit il roman da fantasy «Semperverd» ensemen cun Simona Demarmels. Quai è stà sia lavur da diplom en il rom da la scolaziun sco magistra primara a la Scola auta da pedagogia dal Grischun a Cuira (2013–2016).

    Anna Negrini è morta ils 07.09.2016 suenter greva malsogna.

     

  • Mario Pacchioli

    Mario Pacchioli (1981) crescha si en Sursvela en ina famiglia passiunada per la musica. Gia baud entscheiva el sia instrucziun classica da chant e clavazin. Suenter il Seminari scolastic dal Grischun sa deditgescha el cumplainamain a la musica. L’onn 2004 sa participescha Mario Pacchioli a l’emissiun da televisiun «MusicStar» e vegn enconuschent en l’entira Svizra. Cun 23 onns obtegna el sia emprima platta d’aur. A Los Angeles sa perfecziunescha el sco pianist e cumponist e sa renda lura a Paris, nua ch’el absolva l’onn 2012 la scolaziun d’actur. 2013 scriva el, ensemen cun il chantadur svizzer Laurent Brunetti, il recital da chanson «Pêcheurs de Rêves» ed ensemen sa presechntan ils dus artists per l’entir mund enturn.
    Sco artist independent lavura el sco musicist, chantadur ed actur. Sia gronda passiun è da cumponer ed arranschar musica per texts en differentas linguas e da differentas tempras, texts che tutgan el en ses profund. Mario Pacchioli viva tranter la Frantscha e la Svizra, el ha ragischs talianas e ses cor batta per sia patria rumantscha; quella varietad culturala dat la tempra a l’ovra sinfonica REMAS (2017).

  • Valentina Parolini

    Valentina Parolini (*1992) è naschida e creschida si a Samedan, nua ch’ella ha fatg la matura bilingua. Dal 2012 ha ella cumenzà il studi a la Scol’auta da pedagogia da Turitg ed ha frequentà las prelecziuns da rumantsch a l’Universitad da Turitg. L’onn 2018 ha ella terminà ses studi sco magistra dal stgalim aut cun rumantsch sco rom supplementar. Ella lavura sco scolasta secundara.

    «La melodia da la gïa» (2022) è ses emprim crimi.

    Foto: Maurin Bisig

  • Andri Peer

    Andri Peer (1921-1985) è naschi a Sent. El ha frequentà il Seminari da magisters a Cuira e lura studegià romanistica a Turitg e Paris. Peer è stà magister da gimnasi per talian e franzos a Winterthur (1952–1983) e docent per lingua e litteratura rumantscha a l’universitad da Turitg. El è era s’engaschà sco suprastant da l’Uniun da scripturs rumantschs, l’Uniun da scripturs svizzers e sco president dal P.E.N.-Club da la Svizra taliana e franzosa. Numerusas publicaziuns da poesias, raquints, dramas, dad essais e lavurs schurnalisticas tranter 1946 e 1986. Influenzà da la lirica europeica moderna sviluppa Andri Peer novas furmas liricas e sa fa in num sco innovatur da la poesia rumantscha. Dentant ha el experimentà er cun texts en prosa da divers geners.

    Dal 2016 è cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha il cudesch «Andri Peer – Prosa 1945-1985» en in’ediziun bilingua.

  • Oscar Peer

    Oscar Peer (1928-2013) è naschì a Lavin. Ses onns da scola ha el passentà a Zernez e Lavin. Suenter il seminari da scolastas a Cuira ha el lavurà dus onns sco magister e lura studegià romanistica a Turitg e Paris. El è stà scolast a la scola media da Winterthur e suenter – fin tar sia pensiun – docent al seminari da scolasts a Cuira.

    Dad el èn cumparidas numerusas ovras en rumantsch e tudestg: Eine Hochzeit im Winter (1972), Accord (1978), Eva (1980), Viadi sur cunfin (1981), Grenzstation (1994), Novas d’inviern (1988), Il grond Corradi (1990), Gärten über dem Strom (1993), La Chasa veglia (1999), La rumur dal flüm (1999), In tschercha dal figl (2005). D’impurtanza linguistica è ses vocabulari ladin-tudestg (1962).

    Oscar Peer ha retschet ils sequents premis: 1977 Schillerpreis; 1983 Premi da renconuschientscha dal chantun Grischun; 1995 premi da Radio e Televisiun Rumantscha; 2003 Premi da cultura dal chantun Grischun; 2014 Premi grischun da litteratura.

    Cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha:
    Hannes (2014)
    La rumur dal flüm (2011 e 2021)

  • Rut Plouda

    Rut Plouda (1948) scriva poesias e prosa curta. Ses emprim cudesch Föglias aint il vent (poesias) è cumparì 1986. Dal 2000 è vegnì publitgà Sco scha nüglia nu füss. I suondan translaziuns da quell’ovra en tudestg, franzos, rumen e ladin. L’onn 2020 cumpara il titel «Verd s-chür». Rut Plouda publitgescha regularmain en divers magazins e periodicas. Ella viva a Ftan.

    Rut Plouda ha retschet il Premi da promoziun dal Chantun Grischun, il Premi da l’UBS, il Premi da la Fundaziun Milly Enderlin ed il Premi Schiller svizzer.

    Cumparì tar la Chasa Editura Rumantscha:
    Verd s-chür (2020)
    Sco scha nüglia nu füss / Wie wenn nichts wäre (2017)

     

  • Silvana Prinz-Filli

    Silvana Prinz-Filli (1976) è naschida e creschida si a Dielsdorf.
    Suenter la scola primara e secundara ad Oberhasli (ZH) ha ella frequentà il gimnasi a Zuoz e suenter il Seminari da magisters grischun a Cuira.

    «Pilo» (2016) è stà ina lavur da Silvana Prinz al Seminari da magisters grischun.